फोर्टिस हिरानंदानी हॉस्पिटल, वाशीच्या ‘हर घर हीरो’ उपक्रमातून नवी मुंबईकरांना जीव वाचवण्याचे CPR प्रशिक्षण

POSTED BY  : ANAGHA SAKPAL DATED ON  28/09/2026 (9004379946) 📞

Navi Mumbai (NHI24) फोर्टिस नेटवर्क हॉस्पिटल (IHH Healthcare या बहुराष्ट्रीय आरोग्यसेवा समूहाचा भाग) – यांनी ‘हर घर हीरो’ उपक्रमाचा विस्तार करत नवी मुंबईतील अधिकाधिक नागरिकांना आपत्कालीन परिस्थितीत तातडीने मदत करता यावी, यासाठी त्यांना प्रशिक्षण देण्याचा उपक्रम सुरू केला आहे. रुग्णालयाच्या बाहेर जाऊन हा उपक्रम निवासी सोसायट्या, शाळा-महाविद्यालये, कॉर्पोरेट संस्था आणि शहरातील गणपती मंडळांपर्यंत पोहोचला. या उपक्रमातून नागरिकांना कार्डियाक अरेस्टची लक्षणे ओळखणे, अशा वेळी तातडीने योग्य मदत करणे आणि बेसिक CPR देणे याचे प्रशिक्षण देण्यात आले. अशा परिस्थितीत वेळेत CPR मिळणे रुग्णाचा जीव वाचवण्यासाठी महत्त्वाचे ठरू शकते.

गणपती उत्सवाच्या काळात विविध ठिकाणी मोठ्या संख्येने नागरिक एकत्र येतात. याच संधीचा उपयोग करून आपत्कालीन परिस्थितीसाठी तयारी आणि वेळेत CPR देण्याचे महत्त्व याबाबत जनजागृती करण्यात आली. नवी मुंबईतील विविध भागांमध्ये राबवलेल्या या उपक्रमातून सुमारे 25,000 नागरिकांशी थेट संवाद साधण्यात आला. यामध्ये रहिवासी, विद्यार्थी, कर्मचारी आणि इतर नागरिकांचा समावेश होता.

नवी मुंबईची लोकसंख्या 15 लाखांहून अधिक असून, मुंबई महानगर प्रदेशातील हे वेगाने विकसित होणारे शहर आहे. त्यामुळे समाजपातळीवर आपत्कालीन परिस्थितीला सामोरे जाण्याची तयारी अधिक मजबूत असणे गरजेचे आहे. बहुतेक कार्डियाक अरेस्ट रुग्णालयाबाहेर, अनेकदा घरातच होतात. अशा वेळी वैद्यकीय मदत पोहोचेपर्यंतची सुरुवातीची काही मिनिटे अत्यंत महत्त्वाची असतात. भारतात रुग्णालयाबाहेर कार्डियाक अरेस्ट झाल्यानंतर प्रत्यक्ष CPR मिळण्याचे प्रमाण सुमारे 1.3 ते 9.8 टक्के इतकेच असल्याने, ‘हर घर हीरो’ उपक्रमातून नवी मुंबईकर ज्या ठिकाणी राहतात, शिकतात आणि काम करतात, तिथेच CPR विषयीची प्राथमिक माहिती पोहोचवण्यात आली. आपत्कालीन परिस्थितीत काय करावे याची माहिती वाढवून आणि वेळेत मदत करण्यास प्रोत्साहन देऊन, या उपक्रमाने नागरिकांचा आत्मविश्वास आणि तयारी वाढवण्यास मदत केली.

नवी मुंबईतील प्रशिक्षण सत्रांमध्ये कार्डियाक अरेस्टची लक्षणे ओळखणे, तातडीने वैद्यकीय मदत घेण्याचे महत्त्व आणि CPR करण्याच्या मूलभूत पद्धती याबाबत माहिती देण्यात आली. गणपती उत्सवातील जनजागृती मोहिमेदरम्यान वाशीचा गणराज आणि नवी मुंबईचा राजा (वाशी, सेक्टर 17), जुईनगरचा राजा, फ्रेंड्स ग्रुप सेवा संस्था आणि परिसरातील विविध मंडळ, श्री गणेश मित्र मंडळ – कोपरखैरणे (सेक्टर 10), सार्वजनिक उत्कर्ष मित्र मंडळ – कोपरखैरणे (सेक्टर 9), इच्छापूर्ती गणेश मंडळ – सानपाडा आणि सोनारचा राजा यांसह अनेक ठिकाणी CPR जनजागृती करण्यात आली. प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिके आणि नागरिकांशी संवादाच्या माध्यमातून, वैद्यकीय मदत पोहोचेपर्यंतच्या सुरुवातीच्या काही मिनिटांत योग्य पद्धतीने मदत करता यावी यासाठी नागरिकांना प्राथमिक जीवनरक्षक कौशल्ये देण्यात आली.

निवासी सोसायट्यांमध्ये मोराज रेसिडेन्सी – पाम बीच रोड, सानपाडा; FAM CHS, कलाश उद्यान CHS आणि बालाजी गार्डन CHS – कोपरखैरणे; तसेच हिमाचल CHS – वाशी येथे प्रशिक्षण देण्यात आले. शैक्षणिक संस्थांचाही या उपक्रमात महत्त्वाचा सहभाग राहिला. नवी मुंबई विद्यालय, SIES कॉलेज, टिळक कॉलेज आणि अंजुमन-ए-इस्लाम कॉलेजमधील विद्यार्थी व कर्मचाऱ्यांसाठी CPR जनजागृती सत्रे घेण्यात आली.

या उपक्रमाविषयी बोलताना, *डॉ. आशुतोष पांडे, फॅसिलिटी डायरेक्टर, फोर्टिस हिरानंदानी हॉस्पिटल, वाशी, नवी मुंबई*, म्हणाले, “कार्डियाक अरेस्टची आपत्कालीन परिस्थिती कुठेही उद्भवू शकते. अभ्यासानुसार, तातडीने CPR दिल्यास व्यक्तीच्या जगण्याची शक्यता दोन ते तीन पटींनी वाढू शकते. ‘हर घर हीरो’च्या माध्यमातून आम्ही CPR जनजागृती थेट नागरिकांपर्यंत पोहोचवू शकलो. आपत्कालीन प्रसंगी अनेकांना काय करावे याबाबत वाटणारा संकोच आणि संभ्रम कमी करण्यासाठीही हा उपक्रम उपयुक्त ठरला. गणपती उत्सवामुळे नागरिक मोठ्या संख्येने एकत्र येत असल्याने त्यांच्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी हे प्रभावी व्यासपीठ ठरले. प्रत्येक मिनिट महत्त्वाचे असताना योग्य पहिली पावले उचलण्यासाठी अधिकाधिक नागरिकांकडे ज्ञान आणि आत्मविश्वास असलेला समुदाय तयार करणे, हे आमचे व्यापक उद्दिष्ट आहे.”

आपला अनुभव सांगताना, श्री. उमेश पवार, अध्यक्ष, मोराज रेसिडेन्सी गणपती मंडळ, म्हणाले, “अशा प्रकारचे उपक्रम प्रत्येक सोसायटीमध्ये घेण्यात यायला हवेत, कारण CPR ची माहिती जीव वाचवण्यासाठी महत्त्वाची ठरू शकते. आपत्कालीन परिस्थितीत अनेकांना तातडीने काय करावे किंवा गरजू व्यक्तीला कशी मदत करावी हे माहीत नसते. फोर्टिस हिरानंदानी हॉस्पिटल, वाशी यांनी हे महत्त्वाचे प्रशिक्षण नागरिकांच्या जवळ आणले आणि रहिवाशांना अधिक आत्मविश्वासाने प्रथम प्रतिसाद देता यावा यासाठी मदत केली, याबद्दल आम्ही त्यांचे कौतुक

या उपक्रमाविषयी बोलताना, श्री. विजय वाळोंज, अध्यक्ष, वाशीचा गणराज आणि नवी मुंबईचा राजा (वाशी, सेक्टर 17), म्हणाले, “हा महत्त्वाचा उपक्रम आयोजित केल्याबद्दल आम्ही फोर्टिसच्या टीमचे कौतुक करतो. CPR जनजागृती सत्रामुळे स्वयंसेवक आणि नागरिकांना आपत्कालीन परिस्थितीत वेळेत कृती करण्याचे महत्त्व समजले. डॉक्टर आणि वैद्यकीय पथकाने अशा प्रकारचे उपक्रम थेट नागरिकांपर्यंत पोहोचवणे अत्यंत उपयुक्त आहे. भविष्यातही अशा आरोग्यविषयक जनजागृती कार्यक्रमांमध्ये सहभागी होण्यास आम्ही उत्सुक आहोत.”

10 दिवसांच्या गणपती उत्सवानंतरही हा उपक्रम सुरू राहावा यासाठी फोर्टिस हिरानंदानी हॉस्पिटल, वाशी येथे ऑक्टोबर 2026 दरम्यान दर रविवारी सायंकाळी 4 ते 5 या वेळेत CPR प्रशिक्षण सत्रे आयोजित करण्यात येणार आहेत. प्रशिक्षण पूर्ण करणाऱ्या सहभागीांना CPR प्रमाणपत्र देण्यात येईल. ‘हर घर CPR हीरो’च्या माध्यमातून फोर्टिस हिरानंदानी हॉस्पिटल, वाशी नवी मुंबईमध्ये CPR ची माहिती असलेल्या नागरिकांची संख्या सातत्याने वाढवण्याचा आणि आपत्कालीन परिस्थितीसाठी सज्ज राहणे ही केवळ आरोग्यसेवा क्षेत्राची नव्हे, तर संपूर्ण समाजाची जबाबदारी आहे, ही भावना निर्माण करण्याचा प्रयत्न करत आहे.