आयसीसी वर्ल्ड टेक्नोलॉजी कन्वेंशन २०२६ मध्ये भारताच्या डीप-टेक आणि उत्पादन क्षेत्रातील उद्दिष्टांवर फोकस

POSTED BY   : MRUNALI SAKPAL DATED ON 09/05/2026 ( 8850212023 )

उद्योग, शिक्षण क्षेत्र आणि धोरणकर्त्यांकडून अधिक मजबूत स्वदेशी संशोधन आणि विकास तसेच संशोधनाच्या व्यापारीकरणाची मागणी

मुंबई : ( NHI24.COM ) इंडियन चेंबर ऑफ कॉमर्स (आयसीसी) द्वारे आयोजित आयसीसी वर्ल्ड टेक्नोलॉजी कन्वेंशन २०२६ मध्ये, धोरणकर्ते, उद्योगपती, संशोधक, तंत्रज्ञान कंपन्या आणि जगभरातील प्रतिनिधींनी भारताच्या विकसित होत असलेल्या तंत्रज्ञान आणि नवोन्मेष परिसंस्थेवर चर्चा केली. यावेळी भारतातील स्वदेशी संशोधन आणि विकास मजबूत करण्याची तसेच संशोधनाचे व्यापारीकरण करण्याची गरज अधोरेखित करण्यात आली.

मुंबईतील जिओ वर्ल्ड कन्व्हेन्शन सेंटरमध्ये आयोजित या कार्यक्रमाच्या उद्घाटन सत्रात, आयसीसी आणि दक्षिण कोरियाच्या चुंगचेओंगनाम-दो इकॉनॉमिक प्रमोशन एजन्सी (सीईपीए) यांच्यात द्विपक्षीय समान सहकार्य क्षेत्र करारावर स्वाक्षरी करण्यात आली. तसेच आयसीसी आणि आयआयटी मुंबई यांच्यात सामंजस्य करारावरही स्वाक्षरी करण्यात आली. सीईपीए सोबतच्या भागीदारीमुळे भारत आणि दक्षिण कोरिया यांच्यातील व्यावसायिक संबंध आणि द्विपक्षीय व्यापारी संबंध अधिक दृढ होण्याची अपेक्षा आहे, तर आयआयटी मुंबईसोबतच्या सहकार्याचा उद्देश संशोधन, नवोपक्रम, तंत्रज्ञान विकास आणि उद्योजकतेद्वारे उद्योग-शैक्षणिक संबंध अधिक मजबूत करणे हा आहे.

या प्रसंगी अटल इनोव्हेशन मिशन, नीती आयोग, भारत सरकारचे मिशन डायरेक्टर श्री. दीपक बागला म्हणाले, “भारतातील नवोन्मेषाची चळवळ निर्णायकपणे वरून खाली सरकली आहे आणि आता सरकारी शाळांमधील, ग्रामीण वर्गांमधील आणि छोट्या शहरांतील प्रयोगशाळांमधील विद्यार्थ्यांकडून तिला आकार दिला जात आहे, जे त्यांच्या दैनंदिन जीवनातील समस्यांवर उपाय शोधत आहेत. येथील अधिक महत्त्वपूर्ण गोष्ट म्हणजे स्टार्टअप्सची वाढती संख्या नव्हे. तर, नवोन्मेष करण्याच्या वृत्तीचा प्रसार आहे, जो अशा विद्यार्थ्यांपर्यंत आणि समुदायांपर्यंत पोहोचला आहे, जे पूर्वी या चर्चेचा कधीही भाग नव्हते. आकांक्षा आणि समस्या-निवारण आता केवळ महानगरांमधील कॅम्पस किंवा कॉर्पोरेट संशोधन आणि विकास (R&D) केंद्रांपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. पुढील जागतिक स्तरावर महत्त्वपूर्ण ठरणारी मोठी प्रगती जिल्हास्तरीय वर्गातूनच होऊ शकते आणि या शक्यतेसाठी उद्योग, शिक्षण, सरकार आणि भांडवल यांच्याकडून गंभीर, समन्वित प्रयत्नांची गरज आहे, जेणेकरून प्रत्येक तरुण निर्मात्याला प्रयोग करण्याची, अपयशी होण्याची आणि प्रगती करण्याची खरी संधी मिळेल.”

आयआयटी मुंबईचे उपसंचालक, प्राध्यापक मिलिंद आत्रे म्हणाले, “भारतातील संशोधन केवळ प्रयोगशाळांपुरते मर्यादित राहू शकत नाही. संशोधनाचे रूपांतर वास्तविक समस्या सोडवणाऱ्या उत्पादनांमध्ये, स्टार्टअप्समध्ये आणि तंत्रज्ञानामध्ये करण्यासाठी आज शैक्षणिक संस्थांना उद्योगासोबत अधिक जवळून काम करावे लागेल. आयआयटी मुंबईने उपयोजित संशोधन, औद्योगिक भागीदारी आणि उद्योजकता-आधारित नवोपक्रमाद्वारे हा दृष्टिकोन अधिक मजबूत केला आहे, आणि आयसीसीसोबतचे आमचे सहकार्य शिक्षण, उद्योग आणि उदयोन्मुख तंत्रज्ञान परिसंस्था यांच्यात अधिक मजबूत संबंध निर्माण करण्यास मदत करेल.”

महाराष्ट्र शासनाच्या उद्योग विभागाचे प्रधान सचिव, डॉ. पी. अनबलगन (आयएएस) म्हणाले, “महाराष्ट्र उत्पादन, तंत्रज्ञान आणि दीर्घकालीन गुंतवणुकीला पाठिंबा देणारे व्यावसायिक वातावरण निर्माण करण्यावर लक्ष केंद्रित करत आहे. पायाभूत सुविधांचा विस्तार, धोरणात्मक सुधारणा आणि जलद मंजुरी यांच्या पाठबळावर इलेक्ट्रॉनिक्स, ईव्ही, एरोस्पेस, सेमीकंडक्टर, जीसीसी आणि डेटा सेंटर्स यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये राज्यात जोरदार गती दिसून येत आहे. राज्याला जागतिक स्तरावर स्पर्धात्मक बनवणे आणि पारंपरिक औद्योगिक समूहांपलीकडे विकास साधणे हा आमचा प्रयत्न आहे.”

भारत आणि दक्षिण कोरिया यांच्यातील वाढत्या व्यावसायिक संबंधांवर बोलताना, सेपा इंडियाचे मुख्य प्रतिनिधी श्री. सेउंगचांग हा म्हणाले, “उत्पादन, ऑटोमोबाईल, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि स्टार्टअप्स या क्षेत्रांमध्ये एकत्र काम करण्याची कोरियन आणि भारतीय कंपन्यांमध्ये वाढती रुची आहे. सेपा इंडिया आणि आयसीसी यांच्यातील भागीदारीमुळे दोन्ही देशांतील कंपन्यांना अधिक थेटपणे जोडले जाण्यास आणि दीर्घकालीन व्यावसायिक संधी शोधण्यास मदत होईल.”

ओडिशाचे राज्यसभा खासदार डॉ. सस्मित पात्रा म्हणाले, “खाणकामाचे भविष्य केवळ उत्खनन आणि उत्पादनाच्या उद्दिष्टांवर अवलंबून असू शकत नाही. या क्षेत्राचे मूल्यमापन वाढत्या प्रमाणात पारदर्शकता, पर्यावरणीय उत्तरदायित्व आणि सामुदायिक सहभागाच्या आधारावर केले जाईल. खाणकाम प्रशासनासंदर्भातील संसदीय चर्चांमधून देखरेख, अनुपालन, जल व्यवस्थापन आणि संसाधनांचा शाश्वत वापर यांबाबत आधीच चिंता व्यक्त केली जात आहे. मायनिंग ५.० फ्रेमवर्क अंतर्गत असलेली एआय-चालित अनुपालन प्रणाली, उपग्रह देखरेख, डिजिटल माइन ट्विन्स आणि प्रेडिक्टिव्ह ॲनालिटिक्स यांसारखी तंत्रज्ञाने या उद्योगाला या चिंता अधिक जबाबदारीने हाताळण्यास मदत करू शकतात. खाणकाम क्षेत्राने हे ओळखले पाहिजे की, आजची वाढ स्थानिक समुदाय आणि पर्यावरणीय विश्वासाच्या किंमतीवर होऊ शकत नाही. सोशल मीडिया आणि सार्वजनिक छाननीने आकारलेल्या या युगात, जबाबदार आणि तंत्रज्ञान-आधारित खाणकाम पद्धतीच या क्षेत्राची दीर्घकालीन विश्वासार्हता आणि स्वीकारार्हता निश्चित करतील.”

डीआरडीओचे तंत्रज्ञान व्यवस्थापन विभागाचे महासंचालक आणि प्रतिष्ठित शास्त्रज्ञ श्री. मंगल लाल चंद म्हणाले, “भारताची संरक्षण परिसंस्था उद्योग, शिक्षण संस्था, स्टार्टअप्स आणि संशोधन संस्था यांच्यात अधिक सहकार्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे. ड्रोन, सेमीकंडक्टर आणि प्रगत इलेक्ट्रॉनिक्स यांसारखी डीप-टेक क्षेत्रे स्वदेशी संरक्षण उत्पादनाच्या भविष्यात मोठी भूमिका बजावतील. आता भारतात तंत्रज्ञान विकसित करणे, बौद्धिक संपदा निर्मिती मजबूत करणे आणि देशांतर्गत व जागतिक बाजारपेठांना सेवा देऊ शकतील अशा उत्पादनांना समर्थन देण्यावर लक्ष केंद्रित केले जात आहे.”

आयसीसीचे महासंचालक डॉ. राजीव सिंग म्हणाले, “तंत्रज्ञान प्रत्येक क्षेत्रात बदल घडवत आहे आणि उद्योग, शिक्षण संस्था व सरकार यांच्यात सहकार्यासाठी नवीन संधी निर्माण करत आहे. जागतिक तंत्रज्ञान संमेलनाच्या माध्यमातून, आयसीसी विविध क्षेत्रांतील भागधारकांना एकत्र आणत आहे, जेणेकरून विचारांची देवाणघेवाण करता येईल, भागीदारी निर्माण करता येईल आणि भारत आपली तंत्रज्ञान व नवोन्मेष परिसंस्था आणखी कशी मजबूत करू शकेल यावर चर्चा करता येईल.”

दिवसभरातील विविध सत्रांमध्ये सहभागी झालेल्या इतर मान्यवरांमध्ये नीती आयोगाच्या अटल नवोन्मेष मिशनचे संचालक; भारत सरकारच्या ऊर्जा मंत्रालयाचे माजी सचिव श्री. अनिल राझदान यांचा समावेश होता; डॉ. कलिराजन एस, व्यवस्थापकीय संचालक, ईडीएफ न्यूक्लियर प्रोजेक्ट इंडिया प्रा. लि.; यांच्यासोबत ऊर्जा, खाणकाम, संरक्षण, फिनटेक, आरोग्यसेवा, सायबर सुरक्षा, लॉजिस्टिक्स आणि उच्च शिक्षण यांसारख्या क्षेत्रांतील प्रतिनिधी.