अपोलो हॉस्पिटल्स नवी मुंबई येथे प्रगत वायरलेस पेसमेकर तंत्रज्ञानाने हृदयविकाराच्या उपचारात नवे पर्व सुरू केले

POSTED BY : MRUNALI SAKPAL DT. 02/07/2026 📞  8850212023

मुंबई NHI24.COM : अपोलो हॉस्पिटल्स नवी मुंबईने वायरलेस किंवा लीडलेस पेसमेकर इम्प्लांटेशनमध्ये एक महत्त्वाचा टप्पा पार केला आहे. योग्य निवडलेल्या रुग्णांसाठी या पुढच्या पिढीच्या तंत्रज्ञानाचा वाढता स्वीकार आणि रुग्णालयाची प्रगत हृदयविषयक उपचारांसाठीची सततची वचनबद्धता याचे हे द्योतक आहे.

भारताची लोकसंख्या वृद्ध होत असताना आणि हृदय व रक्तवाहिन्यांचे आजार वाढत असताना, लक्षणात्मक ब्रॅडीकार्डियाने ग्रस्त रुग्णांची संख्या हृदयरोग तज्ञांना सातत्याने वाढताना दिसत आहे. या स्थितीत हृदय शरीराच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी आवश्यक तितक्या वेगाने धडधडत नाही. पारंपरिक पेसमेकर अनेक दशकांपासून उपचारांचा मानक राहिले असले तरी, हृदयाच्या लय व्यवस्थापनातील अलीकडील प्रगतीमुळे लीडलेस पेसमेकरच्या वापराद्वारे उपचार अधिक सुरक्षित, कमी वेदनादायक आणि रुग्णांसाठी अधिक सोयीस्कर होत आहेत.

पारंपरिक पेसमेकरच्या विपरीत, ज्यासाठी त्वचेखाली शस्त्रक्रियेची पोकळी करावी लागते आणि इन्सुलेटेड लीड्स शिरांमधून हृदयात नेल्या जातात, लीडलेस पेसमेकर हे एक सूक्ष्म उपकरण आहे. मांडीजवळील शिरेतून लहान छिद्राद्वारे कॅथेटरच्या साहाय्याने ते थेट हृदयात बसवले जाते. पारंपरिक प्रणालींपेक्षा अंदाजे 93% लहान असलेले हे उपकरण छातीवरील चीरा, दिसणारी उपकरणाची पोकळी आणि पेसिंग लीड्सची गरज संपवते. पारंपरिक पेसमेकरशी संबंधित अनेक दीर्घकालीन गुंतागुंतींसाठी हेच घटक जबाबदार असतात.

भारताकडे लक्षणात्मक ब्रॅडीकार्डियासाठी अद्याप राष्ट्रीय नोंदणी नसली तरी, देशभरातील डॉक्टर या स्थितीचा वाढता भार नोंदवत आहेत. वृद्ध होणारी लोकसंख्या, हृदयविकाराच्या झटक्यानंतर सुधारलेला जगण्याचा दर, उच्च रक्तदाब, मधुमेह आणि कोरोनरी आर्टरी रोगाचे वाढते प्रमाण, तसेच इलेक्ट्रोकार्डिओग्राफी, होल्टर मॉनिटरिंग आणि विशेष इलेक्ट्रोफिजिओलॉजी सेवांच्या व्यापक उपलब्धतेमुळे लवकर निदान होणे ही या वाढीची कारणे आहेत.

लक्षणात्मक ब्रॅडीकार्डिया हृदयाच्या विद्युत वाहक प्रणालीच्या वयानुसार होणाऱ्या ऱ्हासामुळे, हृदयविकाराच्या झटक्यामुळे किंवा काही औषधांमुळे उद्भवू शकतो. रुग्णांमध्ये सतत थकवा, चक्कर येणे, श्रम करताना धाप लागणे, बेशुद्ध पडणे किंवा अकारण पडणे अशी लक्षणे दिसतात. उपचार न केल्यास, गंभीर ब्रॅडीकार्डियामुळे दुखापतीचा धोका, हृदय निकामी होणे आणि काही प्रकरणांमध्ये अचानक हृदयविकाराने मृत्यू होण्याचा धोका लक्षणीयरीत्या वाढू शकतो.

लक्षणात्मक ब्रॅडीकार्डियासाठी कायमस्वरूपी पेसमेकर बसवणे हा निश्चित उपचार राहिला आहे. मात्र, उपकरण तंत्रज्ञानातील प्रगतीमुळे योग्य रुग्णांमध्ये पेसिंग थेरपी देण्याची पद्धत आता लक्षणीयरीत्या बदलली आहे.

हृदयाच्या लय व्यवस्थापनाच्या उत्क्रांतीवर भाष्य करताना अपोलो हॉस्पिटल्स नवी मुंबई येथील इंटरव्हेंशनल कार्डिओलॉजीचे वरिष्ठ सल्लागार आणि भारतातील लीडलेस पेसमेकर तंत्रज्ञानाचे राष्ट्रीय प्रॉक्टर असलेले डॉ. संजीवकुमार कळकेकर, ज्यांना देशभरात ११० हून अधिक लीडलेस पेसमेकर इम्प्लांटेशनचा अनुभव आहे, ते म्हणाले:

“पेसमेकरमुळे अर्धशतकाहून अधिक काळ असंख्य जीव वाचले आहेत. आज जो बदल झाला आहे ती पेसिंगची गरज नसून, ती प्रक्रिया कशी केली जाते हा महत्त्वाचा मुद्दा आहे. लीडलेस पेसमेकरमुळे आम्ही पारंपरिक लीड्स आणि शस्त्रक्रियेच्या पोकळीशी संबंधित अनेक आव्हानांना टाळून तिचा वापर जीव वाचवणारी थेरपी म्हणून करू शकतो. योग्य निवडलेल्या रुग्णांसाठी याचा अर्थ संसर्गाचा कमी धोका, उपकरणाशी संबंधित गुंतागुंत कमी, जलद पुनर्प्राप्ती आणि प्रक्रियेनंतर अधिक आरामडेक अनुभव असा होतो.”

लीडलेस पेसमेकर ट्रान्सवेनस लीड्स काढून टाकत असल्याने, ते लीड फ्रॅक्चर, लीडचे स्थान बदलणे, शिरांमधील अडथळा आणि पोकळीतील संसर्गाचा धोका लक्षणीयरीत्या कमी करतात. आधुनिक उपकरणे एमआरआय सुसंगत आहेत, त्यांचे अपेक्षित बॅटरी आयुष्य अंदाजे 12 ते 18 वर्षे आहे आणि बहुतेक प्रकरणांमध्ये रुग्ण इम्प्लांटेशननंतर एका दिवसात दैनंदिन कामांवर कमीतकमी निर्बंधांसह ते आपल्या घरी परतू शकतात.

हे तंत्रज्ञान विशेषतः संसर्गाचा जास्त धोका असलेल्या रुग्णांसाठी मौल्यवान ठरले आहे. यामध्ये दीर्घकालीन डायलिसिस घेणारे रुग्ण, पूर्वी पेसमेकर संसर्ग झालेल्या व्यक्ती,  शिरामध्ये मर्यादिt प्रवेश असलेले रुग्ण आणि वृद्ध किंवा वैद्यकीयदृष्ट्या अशक्त व्यक्ती ज्यांच्यासाठी प्रक्रियेचा धोका कमी करणे विशेषतः महत्त्वाचे आहे, या सर्व गोष्टींचा समावेश होतो.

अपोलो हॉस्पिटल्स नवी मुंबई रुग्णांसाठी नवीनतम पुराव्यावर आधारित नवकल्पना आणण्यासाठी वचनबद्ध आहे. यामुळे हृदयाच्या लय विकारांवर केवळ प्रभावीपणे उपचार होणार नाहीत, तर अधिक सुरक्षितता, आरामदायक अनुभव आणि आत्मविश्वासाने उपचार केले जातील याची खात्री केली जाईल.

अपोलो हॉस्पिटल्सबद्दल

1983 मध्ये डॉ. प्रताप रेड्डी यांनी चेन्नई येथे पहिले अपोलो हॉस्पिटल सुरू केले आणि अशाप्रकारे अपोलोने आरोग्यसेवेमध्ये क्रांती घडवली. आज अपोलो हे जगातील सर्वात मोठे एकात्मिक आरोग्यसेवा केंद्र आहे, अपोलोकडे 76 रुग्णालयांमध्ये 10,400 पेक्षा जास्त बेड, 7,113 पेक्षा जास्त फार्मसी, 308 क्लिनिक्स, 2,457 निदान केंद्रे, आणि 800 पेक्षा जास्त टेलिमेडिसिन केंद्रे आहेत. हे जगातील अग्रगण्य हृदयरोगाच्या केंद्रांपैकी एक असून अपोलोने 3,00,000 हून अधिक अँजिओप्लास्टी आणि 2,00,000 हून अधिक शस्त्रक्रिया केल्या आहेत. रुग्णांना जगातील सर्वोत्तम उपचार मिळावेत म्हणून अत्याधुनिक तंत्रज्ञान, उपकरणे आणि उपचार पद्धतींमध्ये संशोधन करुन आणि नाविन्यता आणून अपोलो सातत्याने गुंतवणूक करत आहे. अपोलो कुटुंबातील 1,20,000 सदस्य अतुलनीय वैद्यकीय सेवा देण्यासाठी आणि जग आणखी सुंदर बनवण्यासाठी कटिबद्ध आहेत.